De bestuurlijke toekomst van Wijdemeren

Topbanner standpunten 944x390
Niels Bruinius
Door Niels Bruinius op 8 november 2017 15:54

De bestuurlijke toekomst van Wijdemeren

Het is niet leuk om te horen dat je het slechtste jongetje of meisje van de klas bent. Toch is dat wat de gemeente Wijdemeren is overkomen. Niet recent, maar al een aardige poos geleden. Als je zoiets te horen krijgt kun je daar boos of verdrietig van worden, ook als gemeentebestuur. Het kan er voor zorgen dat je in de verdediging schiet.

Onze bijdrage

Hoe je het ook wendt of keert, om te kunnen slagen zul je je prestaties moeten verbeteren. Je kunt proberen met minimale moeite een maximaal resultaat te halen in de vorm van extra tijd, de spreekwoordelijke vijfeneenhalf. Je kunt ook proberen om het dragelijker te maken voor jezelf door te wijzen op fouten van anderen in het verleden. Tenslotte kun je erkennen dat het fout zit, er verbetering moet komen en dat je zelf, in meer of mindere mate, schuld draagt aan de situatie. Vooruit kijken, zogezegd.

Dat laatste willen wij als ChristenUnie Wijdemeren graag doen. We zien in dat wij, als nieuwe partij zonder enige verantwoordelijkheid of raadservaring, makkelijk praten hebben. Wij zijn immers niet belast met een erfenis uit het bestuurlijke verleden. Maar dat ontslaat ons niet van het bijdragen aan dit dossier, ook vanwege onze deelname aan de komende gemeenteraadsverkiezingen. Wij voelen dat de bestuurlijke toekomst van de gemeente het partijbelang overstijgt en de urgentie zou ons moeten verbinden. Samen de schouders er onder, wat ons betreft.

We begrijpen goed dat onze inwoners moeite kunnen hebben met de beslissing van de provincie dat Wijdemeren gedwongen wordt met Hilversum samen te gaan. Dat kan als een vijandige overname worden gezien. Zie hiervoor het opiniestuk van Esther Kaper.

We zien echter ook dat onze problemen niet door onszelf kunnen worden opgelost. De uitdagingen die de gemeente op diverse terreinen krijgt toebedeeld en het versterken van onze positie in de regio, moeten worden opgepakt met voldoende kracht. Inwoners van Wijdemeren verdienen hoogwaardige voorzieningen en een krachtig bestuur.

Kortom, we zijn ons bewust van de gevoeligheid, maar willen met een open blik en een uitgestoken hand naar Hilversum als fusiepartner kijken. Wij willen samen bouwen aan een bestendige toekomst, zonder morren, opgewekt en positief!

Wij hebben lang nagedacht over onze stellingname en wij zijn tot de conclusie gekomen dat onze bestuurlijke toekomst op korte termijn nauw verbonden is met die van Hilversum en, op langere termijn, met de overige gemeenten in het Gooi.

Die toekomst op korte termijn is wat ons betreft een bestuurlijke  fusie met Hilversum voor 1 januari 2023. Gedeputeerde Staten noemt 2021 als eerste deadline voor de fusie met Hilversum. Wij willen ons inzetten om die termijn te halen, maar 2023 lijkt ons realistischer. De wens van de Provincie om tot één grote gemeente in de Gooi- en Vechtstreek te komen, achten wij haalbaar vóór 2029.

Wij hopen in de toekomst, maar ook nu al, een constructieve bijdrage te kunnen leveren met betrekking tot de bestuurlijke toekomst. Reageren? Stuur uw e-mail naar: niels.bruinius@wijdemeren.christenunie.nl

Duidelijkheid

Wij horen vaak dat de inwoners ‘duidelijkheid’ willen. Duidelijkheid is een breed begrip. Wij vertalen die wens als een behoefte om inzicht te krijgen in de afwegingen die worden gemaakt, vóórdat er een standpunt wordt ingenomen. Daarom nemen we u graag mee in onze afwegingen door de verschillende scenario’s op een rij te zetten.

Scenario A: Ambtelijke fusie voorafgaand aan een bestuurlijke fusie met Hilversum en minimaal een derde partij

Een ambtelijke fusie heeft als doel op korte termijn bestuurskracht vrij te maken voor een noodlijdende gemeente door gebruik te maken van expertise in de regio. De ambtenaren krijgen mandaat om voor elkaars gemeente op te treden, de verantwoordelijkheid wordt gedeeld maar de gemeenten fuseren niet volledig. Dat houdt in dat er aparte gemeenteraden blijven en elke gemeente zijn eigen financiële beleid kan blijven voeren.

Deze oplossing is echter gericht op de korte termijn in wordt, in het algemeen, als tussenstap betracht naar een volledige fusie. Dit scenario is met de motie ‘Bestuurlijk zelfstandig, ambtelijk fuseren’ van D66, CDA, Dorpsbelangen en De Lokale Partij aangenomen in de gemeenteraad van Wijdemeren op 2 november 2017.

De ChristenUnie Wijdemeren is van mening dat een ambtelijke fusie besloten ligt in een bestuurlijke fusie en dat het daarom alleen maar vertragend werkt om die stap te expliciteren. Het is, ons inziens, niet in het belang van de inwoners en het ambtenarenapparaat van Wijdemeren om de bestuurlijke fusie te vertragen of te frustreren. Dit kost moeite, tijd en geld. Ook partijen die deze uitkomst als bittere pil zien, zouden kunnen redeneren dat je de bittere smaak van die pil zo kort mogelijk wilt proeven. Get on with it, we say!

Pluspunten

  • Ambtelijk fuseren kan op relatief korte termijn gerealiseerd worden.

  • Geen synchronisatie van geldstromen noodzakelijk.

  • Bestuur blijft dicht bij de inwoners.

  • Vrij grote mate van autonomie voor de individuele gemeenten.

Minpunten

  • Kostenintensief, diensten moeten worden ingekocht bij elkaar.

  • Gericht op het de korte termijn, geen bestendig plan voor de toekomst.

  • Lost het ambtenaren tekort voor Wijdemeren niet op, verkleint dit probleem hoogstens.

  • Bereidwilligheid bij partners zal laag zijn, het belang ligt bij Wijdemeren.

  • De wens om alsnog bestuurlijk te fuseren zal in een later stadium terugkomen.

  • De provincie gaat hier niet mee akkoord vanwege de vertraging.

  • Onzekerheid en verandering op verandering voor onze ambtenaren.

Afweging

Dit scenario lijkt aantrekkelijk maar het is niet op de toekomst gericht. Het zou de gemeente iets meer tijd geven om tot een gedegen afweging te komen maar die tijd is alleen nodig omdat de gemeenteraad tot op heden haar mogelijkheden niet voldoende heeft benut om voorbereidingen te treffen. De tijdwinst, voor zover daarvan gesproken kan worden, lijkt het voornaamste doel van dit scenario.

In een hoger echelon kan dit echter als onwil of onkunde worden gekwalificeerd. Daarnaast is de informatie waarmee dit proces wordt gestart, gebaseerd op een begroting waarin een structurele kostenpost van €1,2/€1,3M ontbreekt en dat is een aanzienlijke zwakte. Een aanwijsbaar doel van dit scenario is om dat bedrag te drukken, maar zelfs in het gunstigste geval zal de €800K die nu geïnvesteerd is niet voldoende zijn.

Conclusie: Gezien de afweging van de belangen van de fusiepartners en het gericht zijn op tijdwinst op korte termijn is dit scenario ons inziens niet wenselijk.

Scenario B: Gemeentelijke fusie met in ieder geval Hilversum

Tot dit scenario is op 8 november 2017 door Gedeputeerde Staten besloten. De conclusie dat Hilversum als grootste gemeente in de regio een logische partner is, staat vast. Inhoudelijk is deze fusie goed uit te leggen, maar in de emotionele sfeer bestaan grote bezwaren bij veel inwoners van Wijdemeren. Het draagvlak is dus gering.

Als we naar de toekomst kijken is dit scenario een goede basis om op den duur tot één grote gemeente in het Gooi te komen, wat de intentie is van Gedeputeerde Staten. De komende raadsperiode zal besteed moeten worden aan de integratie van Wijdemeren en Hilversum. Aan het einde van die fase zal gestart moeten worden met de integratie van Blaricum, Laren, Huizen en wellicht ook Gooise Meren en Stichtse Vecht. Als de gemeenteraden van Wijdemeren en Hilversum dit proces met een open houding aan willen gaan, is dit scenario goed uitvoerbaar.

Pluspunten:

  • Gericht op de (middellange) toekomst.

  • Behapbaar op raadsniveau.

  • Instemming Gedeputeerde Staten.

  • Goede basis voor verdere toekomstige schaalvergroting.

  • Het ambtenaren tekort in Wijdemeren kan duurzaam worden aangepakt.

Minpunten:

  • Weinig tot geen draagvlak bij de inwoners van Wijdemeren.

  • Door gebrek aan daadkracht bij de huidige raad van Wijdemeren is de speelruimte beperkt.

  • In de emotionele sfeer zal dit scenario bij veel inwoners van Wijdemeren voelen als een overname.

  • Door het ambtenarentekort kan de raad nu niet al te veel uit handen geven.

  • Bestuur komt verder van de inwoner af te staan.

Afweging

Dit scenario heeft de Gedeputeerde Staten voor de regio uitgezet, maar het is geen populaire stap. Als we accepteren dat er over acht á tien jaar één grote gemeente in het Gooi is, is dit toch een logische eerste aanzet. De fusie met een enkele partner is behapbaar voor de beide gemeenten en lost het tekort in bestuurskracht op de lange termijn op.

Conclusie: dit scenario is reëel en uitvoerbaar. We zullen ons als ChristenUnie Wijdemeren inzetten om dit op de door ons genoemde termijn te verwezenlijken. Dat is, in onze ogen, niet alleen in ons belang. Dit scenario dient, voor zover wij kunnen inzien, het best het algemene belang van alle inwoners, van zowel Wijdemeren als Hilversum.

Scenario C: In één keer fuseren met alle gemeenten in het Gooi tot ‘Gooistad’

Gedeputeerde Staten heeft de intentie uitgesproken om op den duur te komen tot één gemeente in het Gooi. Hier is geen concrete datum voor genoemd. Er zou voor gekozen kunnen worden om, in het kader van de toekomstbestendigheid, in één keer te fuseren met Wijdemeren, Hilversum, Laren, Blaricum en Huizen (en eventueel ook Stichtse Vecht en Eemnes).

Pluspunten

  • Toekomstbestendig

  • Een sterke positie voor regionale onderhandelingen, bijvoorbeeld met de MRA.

  • Ruimte voor investeringen

Minpunten

  • Bestuurlijk complex, de expertise lijkt voor een dergelijke fusie niet aanwezig.

  • Niet eerder gedaan op deze schaal in Nederland, groot risico op fouten.

  • Bestuur komt vrij ver van de bewoners af te staan, al zouden er deelraden geïnstalleerd kunnen worden.

  • Weinig tot geen draagvlak onder de inwoners.

  • Niet behapbaar voor individuele gemeenteraden.

  • Financieel complex; synchronisatie van veel geldstromen.

Afweging

Dat dit scenario op de middellange tot lange termijn gerealiseerd zal worden, daarvan zijn wij overtuigd. We zijn er eveneens van overtuigd dat dit scenario bestuurlijk en financieel te complex is om op de korte termijn (binnen vier jaar) te worden uitgevoerd.

De risico’s zijn te groot om deze omvang in één keer ter hand te nemen met de huidige expertise van de betrokken gemeenteraden. Dat staat nog los van het gebrek aan draagvlak onder de inwoners.

Conclusie: In de toekomst reëel, niet op de korte termijn.

Scenario D: Ambtelijk of bestuurlijk fuseren met Stichtse Vecht

Dit scenario werd vaak aangedragen als alternatief voor de fusie met Hilversum. De vraag is wat het doel van deze fusie zou moeten zijn. Dat doel lijkt in eerste instantie te zijn: het is niet Hilversum.

Pluspunten

  • Fusie op kleinere schaal

  • Stichtse Vecht komt qua type gemeente meer overeen met Wijdemeren (landelijk conglomeraat).

  • Draagvlak onder een relatief groot deel van de inwoners.

  • Het is niet Hilversum.  

Minpunten

  • Het probleem met de bestuurlijke slagkracht wordt niet volledig opgelost.

  • Na fusie is de gemeente nog altijd relatief klein en verspreid; een slechte positie voor regionale onderhandelingen.

  • Belang ligt in dit scenario bij Wijdemeren, niet zozeer bij Stichtse Vecht.

  • Vanwege het formatietekort is de kans groot op hogere kosten vanwege het inkopen van diensten of externe formatie.

Afweging

In de gevoelsmatige sfeer vond dit scenario veel weerklank, maar Gedeputeerde Staten ziet dit echter niet als reëel en een vertraging aangezien er niet eerder op is aangedrongen. Het belang ligt bij Wijdemeren, niet bij Stichtse Vecht. De bestuurskracht wordt niet danig vergroot en dat is een nadeel.

Conclusie: Haalbaar maar niet relevant.

Reageren? Stuur uw reactie naar Niels Bruinius: niels.bruinius@wijdemeren.christenunie.nl

Deel dit bericht